جرمگیری دندان چیست و آیا برای دندانها ضرری دارد؟ اگر دنبال پاسخ سریع هستید، باید بدانید که جرمگیری تنها رسوبات و پلاکهای چسبیده به دندان و اطراف لثه را پاک میکند و نهتنها هیچ آسیبی به مینای دندان وارد نمیکند، بلکه یکی از مهمترین روشها برای پیشگیری از پوسیدگی، التهاب لثه و بوی بد دهان است. با جرمگیری، دندانها سالمتر، لثهها محکمتر و لبخند شما زیباتر میشود.
برای آشنایی با مراحل، فواید، عوارض موقت و نکات مراقبتی قبل و بعد از جرمگیری، ادامه مقاله را بخوانید.
جرمگیری دندان (Teeth Scaling) یکی از رایجترین درمانهای دندانپزشکی برای حفظ سلامت دهان و لثه است. وقتی مسواک یا نخ دندان بهطور کامل نتونه همه قسمتهای دندان رو تمیز کنه، لایهای نازک از باکتریها به نام پلاک روی دندانها تشکیل میشه. اگر این پلاک بهمرور زمان تمیز نشه، سخت میشه و به جرم یا تارتار تبدیل میشه؛ همون رسوبات زرد یا قهوهای رنگی که روی دندان یا اطراف لثه دیده میشه.
این جرمها فقط ظاهر دندان رو خراب نمیکنن، بلکه میتونن باعث التهاب لثه، بوی بد دهان و حتی شل شدن و از دست دادن دندان بشن. چون وقتی جرم به زیر لثه نفوذ میکنه، فضای کوچکی بین دندان و لثه به وجود میاد که با مسواک قابل تمیز کردن نیست.
اینجاست که دندانپزشک با ابزارهای مخصوص، طی فرایند جرمگیری، این رسوبات سختشده رو از روی دندان و زیر لثه پاک میکنه. به این ترتیب لثهها فرصت پیدا میکنن تا دوباره سالم و محکم به دندان بچسبن و احتمال بیماریهای جدیتر هم کاهش پیدا کنه.
جرمگیری دندان یک درمان ساده و نسبتاً سریع است که معمولاً در یک جلسه توسط دندانپزشک انجام میشود. مراحل آن به طور خلاصه به این شکل است:
اگر مقدار جرم زیاد باشد یا لثهها حساس باشند، قبل از شروع کار، بیحسی موضعی تزریق میشود تا بیمار هیچ دردی احساس نکند. در این حالت شما کاملاً بیدارید، فقط ناحیه تحت درمان بیحس میشود.
دندانپزشک با ابزار دستی یا دستگاههای اولتراسونیک (که با لرزش و آب جرم را جدا میکنند) رسوبات روی دندان و زیر لثه را پاک میکند. این مرحله همان برداشتن پلاک و تارتار سختشده است که با مسواک معمولی قابل تمیز کردن نیست.
اگر جرم به زیر لثه نفوذ کرده باشد یا بیماری لثه وجود داشته باشد، سطح ریشه دندان هم تمیز و صاف میشود. این کار باعث میشود باکتریها از بین بروند و لثه دوباره به دندان بچسبد. به زبان ساده، این مرحله نوعی "جرمگیری عمقی" است.
در پایان، ناحیه درمان با مواد مخصوص شسته میشود تا باکتریها و ذرات باقیمانده کاملاً پاک شوند. سپس دندانپزشک بررسی میکند که لثهها در وضعیت مناسبی قرار بگیرند و به مرور زمان بهبود پیدا کنند.
بعد از این مراحل، بیمار ممکن است کمی حساسیت یا ناراحتی خفیف در دندانها احساس کند، اما این طبیعی است و معمولاً ظرف چند روز برطرف میشود.
جرمگیری فقط یک کار زیبایی نیست؛ این درمان نقش مهمی در سلامت دهان و دندان دارد. وقتی جرم و پلاک از روی دندانها پاک میشوند، تغییرات مثبتی هم در ظاهر لبخند و هم در سلامت لثهها ایجاد میشود. مهمترین فواید جرمگیری عبارتاند از:
جرمگیری یک درمان ایمن و کمخطر است و بیشتر بیماران آن را بدون مشکل خاصی تجربه میکنند. با این حال، مثل هر درمان دندانپزشکی دیگر، ممکن است عوارض خفیف و موقتی به همراه داشته باشد که معمولاً ظرف چند روز برطرف میشوند. این عوارض عبارتاند از:
یکی از رایجترین سوالاتی که بیماران از دندانپزشکان میپرسند این است: «آیا جرمگیری به دندان آسیب نمیزند؟» پاسخ کوتاه این است: خیر، جرمگیری نه تنها ضرری ندارد بلکه یکی از مهمترین اقدامات برای حفظ سلامت دهان و دندان است.
جرمگیری تنها رسوبات سخت (جرم) و پلاکهای چسبیده به سطح دندان و اطراف لثه را پاک میکند؛ این رسوبات همان چیزی هستند که باعث پوسیدگی، بیماریهای لثه و در نهایت از دست رفتن دندان میشوند. در این فرایند هیچ آسیبی به مینای دندان وارد نمیشود، چون ابزار جرمگیری برای تراشیدن مینای دندان طراحی نشدهاند بلکه صرفاً لایههای اضافه و مضر را برمیدارند.
بسیاری از افراد بعد از جرمگیری ممکن است احساس کنند دندانهایشان کمی حساستر شده یا فضای بین دندانها بیشتر دیده میشود. این حالت موقتی است و دلیل آن این است که جرمهایی که روی دندانها جمع شده بودند، مثل یک لایه مصنوعی، سطح دندان و لثه را پوشانده بودند. با برداشتن آنها، دندانها سالمتر و طبیعیتر دیده میشوند.
به بیان ساده: اگر جرمگیری نکنید، رسوبات روی دندانها به مرور باعث التهاب لثه، خونریزی، بوی بد دهان و حتی لق شدن دندانها میشوند. اما با جرمگیری منظم، شما در واقع دارید دندانهایتان را بیمه میکنید.
بنابراین، باور «ضرر داشتن جرمگیری» یک تصور اشتباه است. جرمگیری نه تنها خطری برای دندان ندارد، بلکه یکی از مطمئنترین و بیخطرترین روشهای دندانپزشکی برای پیشگیری از مشکلات جدی دهان و دندان محسوب میشود.
یکی از باورهای رایج بین افراد این است که جرمگیری باعث تراشیده شدن مینای دندان یا ضعیف شدن آن میشود. اما واقعیت علمی چیز دیگری است. جرمگیری دندان را خراب نمیکند؛ بلکه دقیقاً برعکس، از خراب شدن و پوسیدگی دندان جلوگیری میکند.
جرمهایی که روی دندانها جمع میشوند در اصل ترکیبی از پلاکهای سختشده و باکتری هستند. این لایهها به مرور زمان:
وقتی دندانپزشک جرمگیری انجام میدهد، در واقع فقط این رسوبات مضر و باکتریهای چسبیده را برمیدارد. دستگاههای جرمگیری به هیچ عنوان مینای دندان را نمیتراشند یا به ساختار طبیعی دندان آسیبی نمیزنند.
گاهی بعد از جرمگیری، دندانها کمی حساستر میشوند یا فضاهای بین دندانها بیشتر به چشم میآید. این موضوع به خاطر این است که جرمها مثل یک لایه مصنوعی روی دندانها را پوشانده بودند و حالا که برداشته شدهاند، دندانها در وضعیت واقعی و سالم خود دیده میشوند. این حساسیت هم معمولاً موقتی است و خیلی زود برطرف میشود.
پس اگر بخواهیم ساده بگوییم:
یکی از نگرانیهای رایج بیماران این است که بعد از جرمگیری، دندانهایشان نازک یا ضعیف شده باشد. واقعیت این است که جرمگیری هیچوقت مینای دندان را نازک نمیکند.
مینای دندان، سختترین بافت بدن انسان است و دستگاههای جرمگیری فقط رسوبات سختشده (جرم و تارتار) را از سطح دندان جدا میکنند، نه بخشی از خود دندان را.
اما چرا بعضی افراد بعد از جرمگیری فکر میکنند دندانها نازکتر یا فاصلهدار شدهاند؟
به زبان ساده: جرمگیری دندانها را نازک نمیکند، بلکه آنها را از زیر لایهای از رسوبات و باکتری آزاد میکند. آنچه شما به عنوان «نازک شدن» حس میکنید در واقع برگشت دندانها به حالت طبیعی و سالمشان است.
بروساژ دندان یکی از مراحل تکمیلی جرمگیری است که برای صاف و براق کردن سطح دندان انجام میشود. این کار در حالت کلی بیخطر است، اما ممکن است با برخی عوارض موقت همراه باشد:
❗ نکته مهم این است که مشکلات جدی مثل «آسیب عصبی» یا «عفونت خون» بسیار نادر هستند و معمولاً در افرادی دیده میشوند که بیماری زمینهای جدی دارند یا سیستم ایمنیشان ضعیف است. به همین دلیل دندانپزشک قبل از شروع درمان، شرایط پزشکی بیمار را بررسی میکند و در صورت نیاز آنتیبیوتیک یا دهانشویه تجویز میکند.
در مجموع: بروساژ دندان نه تنها مضر نیست بلکه به تمیزتر شدن و زیبایی دندانها کمک میکند. عوارض آن معمولاً خفیف و کوتاهمدت هستند و با انتخاب یک دندانپزشک باتجربه تقریباً به حداقل میرسند.
خوشبختانه برای انجام جرمگیری دندان نیازی به آمادهسازی خاصی نیست. فقط کافی است بهداشت دهان و دندان خود را رعایت کنید و اگر داروی خاص یا بیماری زمینهای دارید، دندانپزشک را مطلع سازید.
بعد از جرمگیری، رعایت نکات زیر به بهبود سریعتر لثهها و جلوگیری از عوارض کمک میکند:
معمولاً توصیه میشود که حداقل ۲ ساعت پس از جرمگیری چیزی نخورید. در ۲ تا ۳ روز اول، مواد غذایی نرم و ولرم مصرف کنید و از خوردن غذاهای داغ، تند یا خیلی سفت خودداری کنید تا لثهها کاملاً ترمیم شوند.
به زبان ساده: اگر دندان طبیعی دارید، جرمگیری بسیار مفید است. اگر لمینت، کامپوزیت یا ایمپلنت دارید، دندانپزشک میتواند به شما بگوید کدام روش تمیز کردن برایتان مناسبتر است.
بعد از جرمگیری، ممکن است دندانها نسبت به سرما یا گرما کمی حساس شوند. این حساسیت معمولاً موقت و طبیعی است و طی ۱ تا ۲ هفته بهتدریج از بین میرود.
دلیل اصلی این حساسیت این است که هنگام جرمگیری و بروساژ، لثه کمی عقب میرود و ریشه دندان که نسبت به تحریک حساستر است، کمی نمایان میشود.
برای کاهش حساسیت:
به طور کلی، این حساسیت کوتاهمدت جای نگرانی ندارد و نشاندهنده تمیز شدن عمیق دندانها است.
بعد از جرمگیری ممکن است دندانها کمی شل یا لق به نظر برسند. این کاملاً طبیعی است و دلیل آن این است که تارتار یا همان جرم سختشده که دور دندانها چسبیده بود، برداشته شده است.
با گذشت چند هفته و بهبود لثهها، دندانها دوباره محکم و پایدار میشوند و احساس لق بودن از بین میرود.
برای تصور بهتر: تارتار مثل یک «ژاکت سفت» دور دندانهاست که وقتی برداشته میشود، دندانها کمی آزادتر به نظر میرسند، اما این حالت موقت است.
جرمگیری لکهها و رسوبات سطحی دندانها را پاک میکند و باعث میشود دندانها روشنتر و تمیزتر به نظر برسند.
با این حال، جرمگیری رنگ طبیعی دندانها را تغییر نمیدهد. اگر دندانهایتان به طور طبیعی کمی زرد هستند، جرمگیری باعث سفید شدن واقعی آنها نمیشود؛ بلکه فقط رنگ طبیعی و تمیزی دندانها را بیشتر نشان میدهد.
نکته: برای سفید کردن واقعی دندانها، روشهای تخصصی بلیچینگ یا سفیدکردن دندان لازم است.
قبل از شروع جرمگیری، دندانپزشک بیحسی موضعی استفاده میکند، بنابراین در طول درمان هیچ دردی احساس نخواهید کرد.
پس از اتمام کار و از بین رفتن اثر بیحسی، ممکن است کمی درد یا حساسیت جزئی در دندانها و لثهها احساس کنید که کاملاً طبیعی است. برای کاهش این ناراحتی میتوانید از مسکنهای معمولی استفاده کنید.
نگران نباشید، این درد کوتاهمدت است و به زودی برطرف میشود.
در خانه میتوان با مسواک زدن، نخ دندان و دهانشویه، پلاک و مواد غذایی روی دندانها را تا حدی پاک کرد، اما جرمگیری واقعی و حذف تارتار سختشده تنها توسط دندانپزشک امکانپذیر است. ابزارهای خانگی نمیتوانند جرمهای زیر لثه یا تارتارهای سخت را به طور کامل پاک کنند. بنابراین روشهای خانگی هرگز جایگزین مراجعه به دندانپزشک نمیشوند.
استفاده از جوش شیرین میتواند به پاک کردن پلاکهای سطحی و لکههای روی دندانها کمک کند و تا حدی به روشنتر شدن دندانها کمک کند. با این حال، جرمگیری واقعی و حذف تارتار سختشده تنها توسط دندانپزشک انجام میشود و هیچ روش خانگی از جمله جوش شیرین نمیتواند جایگزین آن باشد.
نکته: استفاده مکرر یا بیش از حد از جوش شیرین ممکن است مینای دندان را آسیب بزند، بنابراین بهتر است فقط چند بار در هفته و با دقت استفاده شود.
بله، دندانپزشکان میتوانند از لیزر به عنوان یک ابزار کمکی در جرمگیری و روت پلنینگ استفاده کنند. لیزر میتواند بافتهای ملتهب لثه را حذف کرده و دسترسی به جرمها و پلاکهای زیر لثه را آسانتر کند. با این حال، لیزر جایگزین ابزارهای جرمگیری دستی یا اولتراسونیک نمیشود و معمولاً همراه با این ابزارها برای پاکسازی کامل دندانها و ریشهها استفاده میشود.
نکته: استفاده از لیزر میتواند درد و خونریزی را کاهش دهد و روند بهبودی لثهها را سریعتر کند.
استفاده از خمیردندان ضد جرم به خودی خود مضر نیست، اما اگر زیاد از آن استفاده کنید یا محصول نامناسبی را انتخاب کنید، ممکن است مینای دندان آسیب ببیند. برای انتخاب خمیردندان مناسب، به عدد RDA (Relative Dentin Abrasivity) روی بستهبندی دقت کنید. این عدد نشاندهنده میزان سایندگی خمیردندان است:
نکته: استفاده متعادل و صحیح از خمیردندان ضد جرم، همراه با مسواک مناسب و رعایت بهداشت دهان و دندان، هیچ خطری ندارد و به پیشگیری از تشکیل جرم کمک میکند.
هزینه جرم گیری دندان بسته به چند عامل متفاوت است:
نکته: هزینه جرمگیری معمولاً نسبت به درمانهای پیچیده دندانپزشکی کمتر است و با پیشگیری از بیماری لثه و پوسیدگی، صرفهجویی قابل توجهی در هزینههای آینده دندانها ایجاد میکند.
جرمگیری دندان یکی از سادهترین و مؤثرترین روشها برای حفظ سلامت دهان و دندان است. این فرایند نه تنها ظاهر لبخند را زیباتر میکند، بلکه با پاکسازی پلاک و تارتار، از التهاب لثه، پوسیدگی و مشکلات جدیتر جلوگیری میکند. حساسیت یا لق شدن موقت دندانها پس از جرمگیری طبیعی است و جای نگرانی ندارد، زیرا دندانها پس از بهبود لثهها دوباره محکم و سالم میشوند.
بهطور خلاصه، جرمگیری نه تنها ضرری برای دندانها ندارد، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت برای حفظ سلامت دهان و افزایش کیفیت زندگی است. با مراقبت درست و مراجعه منظم به دندانپزشک، میتوانید از دندانهایی سالم، لبخندی درخشان و دهانی خوشبو لذت ببرید.
شهریور 17 , 1404