ارتودنسی نامرئی چیست؟

ارتودنسی نامرئی به مجموعه روش‌های مرتب‌کردن دندان‌ها گفته می‌شود که دستگاه‌های آن تا حد امکان از دید پنهان هستند و ظاهر لبخند بیمار را در حین درمان کمتر تحت تأثیر قرار می‌دهند. برخلاف ارتودنسی سنتی با براکت‌های فلزی که روی دندان‌ها کاملاً مشهودند، این روش‌ها از پلاستیک شفاف یا مواد همرنگ دندان استفاده می‌کنند تا تقریباً نامرئی به نظر برسند​. هدف ارتودنسی نامرئی همان هدف ارتودنسی معمولی است (اعمال فشار تدریجی برای حرکت دندان‌ها)، با این تفاوت که این کار به شکل دیسکریت و نامشهود انجام می‌شود​ (smile2impress.com).

به عبارتی دیگر، عملکرد پایه تفاوتی ندارد بلکه وسایل مورد استفاده تفاوت دارند. برای مثال، در ارتودنسی سنتی از بریس‌های فلزی ثابت استفاده می‌شود، در حالی که در ارتودنسی نامرئی از پلاک‌های شفاف یا براکت‌های پنهان بهره گرفته می‌شود. این تفاوت باعث می‌شود بیماران، به‌ویژه بزرگسالان، هنگام لبخند زدن یا صحبت‌کردن اعتماد به نفس بیشتری داشته باشند و کمتر احساس خجالت کنند​ (smile2impress.com).

از نظر کارایی و نتیجه، ارتودنسی نامرئی و سنتی هر دو می‌توانند طیف وسیعی از مشکلات ارتودنسی (مانند کجی، بهم‌ریختگی، فاصله بین دندان‌ها و مشکلات بایت) را اصلاح کنند​. تفاوت اصلی در ظاهر و نحوه استفاده است: پلاک‌های شفاف دستگاه‌هایی متحرک هستند که بیمار می‌تواند آنها را هنگام غذاخوردن یا مسواک زدن دربیاورد، در حالی که براکت‌های فلزی یا سرامیکی روی دندان چسبانده شده و ثابت هستند​ (my.clevelandclinic.org).

همچنین براکت‌های فلزی سنتی کاملاً نمایان‌اند، اما در روش‌های نامرئی یا از مواد شفاف/همرنگ دندان استفاده می‌شود یا براکت‌ها در پشت دندان مخفی می‌گردند که دید مستقیم ندارند. در مجموع، ارتودنسی نامرئی گزینه‌ای محبوب برای افرادی است که به زیبایی ظاهری دوره درمان اهمیت می‌دهند و تمایل دارند بدون سیم‌ و براکت فلزی لبخند بزنند.

پلاک‌های شفاف (الاینرهای متحرک)

یکی از رایج‌ترین روش‌های نامرئی، استفاده از پلاک‌های شفاف متحرک است. این پلاک‌ها که با نام تجاری اینویزیلاین (Invisalign) و همچنین برندهای دیگر مانند ClearCorrect شناخته می‌شوند، قالب‌های پلاستیکی شفاف و سفارشی هستند که دقیقا روی دندان‌ها قرار می‌گیرند​ (colgate.com). 

در این روش، بیمار مجموعه‌ای از الاینرهای شفاف دریافت می‌کند که هر کدام را باید حدود ۱ تا ۲ هفته بر روی دندان‌ها قرار دهد. هر پلاک، دندان‌ها را کمی بیشتر به سمت موقعیت مطلوب حرکت می‌دهد و سپس پلاک بعدی جایگزین می‌شود تا به تدریج کل اصلاح انجام گیرد (mysmilesortho.com). 

پلاک‌های شفاف قابل برداشتن هستند؛ فرد می‌تواند هنگام غذا خوردن، آشامیدن نوشیدنی‌های غیرآب، مسواک و نخ دندان آنها را از دهان خارج کند و پس از آن مجدداً سر جای خود بگذارد. شفاف‌بودن این پلاک‌ها باعث می‌شود از فاصله معمولی قابل تشخیص نباشند و دیگران متوجه درمان ارتودنسی فرد نشوند. با این حال، معمولاً برای کمک به برخی حرکات پیچیده دندانی، ممکن است از اتصالات همرنگ دندان (Attachment) روی بعضی دندان‌ها استفاده شود که به پلاک‌ها گیر بیشتری بدهد؛ این اتصالات نیز عمدتاً نامحسوس‌اند (aaoinfo.org). 

تصویر ۱: نمونه‌ای از یک پلاک شفاف (الاینر) که در ارتودنسی نامرئی به کار می‌رود. این پلاستیک قالب‌گیری‌شده روی دندان‌ها قرار گرفته و با اعمال فشار ملایم، به تدریج دندان‌ها را حرکت می‌دهد.

براکت‌های سرامیکی (شفاف)

در این روش که از نظر مکانیکی شبیه ارتودنسی ثابت سنتی است، از براکت‌های سرامیکی یا یاقوتی شفاف به جای براکت‌های فلزی استفاده می‌شود​. براکت‌های سرامیکی روی سطح جلویی دندان‌ها چسبانده می‌شوند و یک سیم ارتودنسی (اغلب با رنگ روشن یا روکش مات) آنها را به هم متصل می‌کند، درست مانند براکت فلزی​.

مزیت این براکت‌ها آن است که رنگ‌شان نزدیک به رنگ دندان بوده و در نتیجه از فاصله معمول کمتر به چشم می‌آیند​. بسیاری از متخصصان ارتودنسی از این روش به عنوان "ارتودنسی شفاف ثابت" یاد می‌کنند زیرا دستگاه روی دندان ثابت است اما اجزای آن شفاف یا هم‌رنگ دندان است. از نظر توانایی حرکتی، براکت‌های سرامیکی می‌توانند همان طیف مشکلاتی را که براکت‌های فلزی درمان می‌کنند اصلاح نمایند​. البته ماده سرامیک نسبت به فلز قدری شکننده‌تر است؛ به همین دلیل براکت‌های شفاف ممکن است کمی ضخیم‌تر باشند و نیروی اصطکاک بیشتری بین سیم و براکت ایجاد شود که گاهی حرکت دندان‌ها را اندکی کندتر می‌کند​.

به طور کلی، این روش برای کسانی مناسب است که مشکل پیچیده‌ای ندارند یا به هر دلیل نمی‌خواهند فلز در دهان‌شان دیده شود اما در عین حال یک دستگاه ثابت و غیرمتحرک را ترجیح می‌دهند.

تصویر ۲: نمای نزدیک از ارتودنسی نامرئی ثابت با براکت‌های سرامیکی روی دندان‌های جلو. شفاف بودن براکت‌ها و رنگ سیم همرنگ دندان باعث می‌شود این نوع بریس کمتر جلب توجه کند.

براکت‌های لینگوال (پشت دندانی)

ارتودنسی لینگوال به روشی گفته می‌شود که در آن براکت‌ها در سطح پشتی دندان‌ها (سمت زبان) چسبانده می‌شوند و بدین ترتیب از نمای روبه‌رو کاملاً مخفی هستند​. واژه "لینگوال" به معنی سمت زبان است و بیانگر محل قرارگیری این براکت‌هاست​.

براکت‌ها و سیم در این روش از پشت به دندان وصل می‌شوند و همانند ارتودنسی معمولی، با وارد آوردن نیرو به مرور دندان‌ها را ردیف می‌کنند​. تنها زمانی می‌توان این براکت‌ها را دید که فرد دهان خود را کاملاً باز کند یا از پایین به دندان‌ها نگاه شود​.

ارتودنسی لینگوال از نظر اصول بیسیک درمانی تفاوتی با براکت‌های معمولی ندارد؛ با این تفاوت که کاملاً نامرئی‌ترین نوع ارتودنسی ثابت محسوب می‌شود و اطرافیان متوجه وجود براکت و سیم در دهان بیمار نخواهند شد​. البته اجرای این روش به تخصص و ابزار ویژه نیاز دارد و همه متخصصین آن را ارائه نمی‌دهند.

براکت‌های پشت دندانی به صورت سفارشی برای هر بیمار ساخته می‌شوند تا دقیقاً به فرم پشت دندان‌های وی بخورند. این روش به ویژه میان بزرگسالانی محبوب است که نمی‌خواهند هیچ گونه دستگاهی روی دندان‌های جلو دیده شود اما نیاز به درمان ارتودنسی ثابت دارند.

بررسی مزایا و معایب هر روش ارتونسی نامرئی

هر یک از روش‌های ارتودنسی نامرئی مزایا و معایب خاص خود را دارند. در ادامه به صورت مقایسه‌ای، نکات مثبت و منفی پلاک‌های شفاف، براکت‌های سرامیکی و براکت‌های لینگوال را مرور می‌کنیم​:

بررسی مزایا و معایب پلاک‌های شفاف (الاینرها):

مزایا:

1. نامحسوس بودن: این پلاک‌ها تقریبا نامرئی هستند و کسی متوجه وجود آنها در دهان شما نخواهد شد​.
2. قابلیت برداشتن: در زمان غذا خوردن، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن می‌توانید آنها را بیرون آورید که به بهداشت دهان کمک می‌کند​.
3.  راحتی بیشتر در خوردن: محدودیت غذایی کمتری دارید چون قبل از غذا پلاک را برمی‌دارید (بر خلاف براکت ثابت که باید از خوردن خوراکی‌های سفت و چسبناک اجتناب کنید)
4. احساس درد کمتر: فشار جابجایی دندان‌ها تدریجی‌تر و ملایم‌تر است و سیم و براکتی برای تحریک بافت‌های دهان وجود ندارد، در نتیجه معمولاً زخم یا ناراحتی شدید ایجاد نمی‌شود.

معایب:

1. نیاز به همکاری بالا: بیمار باید پلاک‌ها را روزانه حدود ۲۰ تا ۲۲ ساعت به طور مستمر استفاده کند​ و در زمان‌بندی تعویض پلاک‌ها نیز دقیق باشد؛ در غیر این صورت درمان طولانی‌تر شده یا به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. این وابستگی به همکاری بیمار یکی از نقاط ضعف این روش است. 
2. محدودیت در موارد پیچیده: برای ناهنجاری‌های بسیار شدید (مثلاً چرخش‌های زیاد دندان یا مشکلات شدید بایت) ممکن است الاینرها به تنهایی کافی نباشند و نیاز به روش‌های کمکی یا حتی براکت‌های ثابت باشد​.
3. احتمال گم شدن یا آسیب: چون پلاک‌ها متحرک‌اند، ممکن است بیمار آنها را جا بگذارد یا اشتباهاً دور بیندازد؛ همچنین مراقبت از پلاک (تمیز نگه داشتن و جلوگیری از خش افتادن) اهمیت دارد. هزینه نسبتا بالا: هزینه ساخت و طراحی سری پلاک‌های شفاف معمولاً بالاست و غالباً با هزینه ارتودنسی ثابت سنتی برابری می‌کند یا کمی بیشتر است (بسته به برند و طول درمان).

بررسی مزایا و معایب براکت‌های سرامیکی:

مزایا:

1. ظاهری زیباتر نسبت به فلزی: به دلیل شفاف یا همرنگ بودن براکت‌ها، در نگاه اول کسی متوجه ارتودنسی شما نمی‌شود و عکس‌العمل‌ها به مراتب بهتر از براکت فلزی است​.
2. ثابت بودن دستگاه: مزیت ثابت بودن این است که نیاز به همکاری بیمار در استفاده نیست (بر خلاف پلاک متحرک که باید گذاشته و برداشته شود). دستگاه دائماً در دهان اعمال نیرو می‌کند و نگرانی از فراموش کردن استفاده وجود ندارد.
3. توانایی درمانی مشابه براکت فلزی: تقریباً هر نوع نامرتبی دندان که با بریس فلزی قابل درمان است با براکت سرامیکی هم قابل درمان می‌باشد​، زیرا مکانیزم عمل یکسان است.

معایب:

1. احتمال طولانی‌تر شدن درمان: براکت‌های سرامیکی کمی شکننده‌تر بوده و تحمل فشار کمتری نسبت به فلز دارند؛ بنابراین ارتودنتیست ممکن است نیروی کمتری در هر جلسه اعمال کند یا جلسات تنظیم را با فواصل کوتاه‌تری در نظر بگیرد تا براکت‌ها آسیب نبینند​. به علاوه اصطکاک بیشتر بین سیم و براکت سرامیکی می‌تواند حرکت دندان را آهسته‌تر کند و در برخی موارد مدت درمان را نسبت به بریس فلزی اندکی افزایش دهد​.
2. حساسیت به شکستگی و لکه: براکت‌های سرامیکی نسبت به ضربه و فشار بیش از حد حساس‌ترند؛ بیمار باید بیشتر مراقب باشد که غذاهای خیلی سخت گاز نزند تا براکت‌ها ترک نخورند یا جدا نشوند. همچنین بندهای پلاستیکی شفاف که برای نگه داشتن سیم روی براکت استفاده می‌شوند ممکن است در طول زمان مقداری رنگ بگیرند (مثلاً با مصرف زیاد قهوه یا چای)، هرچند خود براکت‌های سرامیکی معمولاً ضد‌رنگ هستند.
3. هزینه بالاتر نسبت به براکت فلزی: مواد سرامیکی و فرآیند ساخت آنها گران‌تر است، لذا معمولاً درمان با براکت شفاف هزینه‌ای بالاتر از ارتودنسی فلزی سنتی دارد (البته همچنان اغلب هم‌قیمت یا کمی پایین‌تر از الاینرهای شفاف است).

بررسی مزایا و معایب براکت‌های لینگوال (پشت دندانی):

مزایا:

1. کاملاً نامرئی: این براکت‌ها پنهان‌ترین نوع ارتودنسی هستند؛ از روبه‌رو هیچ بخشی از دستگاه دیده نمی‌شود و فرد می‌تواند در اجتماع لبخند بزند و صحبت کند بدون اینکه کسی متوجه وجود سیم و براکت در دهان او گردد​.
2. درمان موثر در مشکلات پیچیده: از آنجا که سیستم براکت لینگوال در اصل همان بریس کامل است، کنترل دقیقی روی حرکت تک‌تک دندان‌ها فراهم می‌کند و حتی مشکلات پیچیده (مانند چرخش زیاد دندان یا بهم‌ریختگی شدید) که ممکن است پلاک شفاف از عهده آنها برنیاید را می‌تواند اصلاح کند. در واقع ارتودنتیست با این روش آزادی عمل کامل برای تنظیم سیم‌ها و براکت‌ها دارد و می‌تواند تغییرات ظریفی در موقعیت دندان‌ها ایجاد کند که جهت رسیدن به نتیجه ایده‌آل مفید است​.
3. عدم نیاز به همکاری در استفاده: چون براکت‌ها ثابت و به دندان چسبیده‌اند، بیمار نمی‌تواند آنها را دربیاورد یا فراموش به کارگیری‌شان شود. تنها مسئولیت بیمار رعایت بهداشت و حضور در جلسات تنظیم دوره‌ای (معمولاً هر ۶ تا ۸ هفته یک‌بار) است​.

معایب:

1. احساس ناراحتی در زبان و تکلم: بزرگ‌ترین ایراد این سیستم تماس مداوم زبان با براکت‌ها و سیم‌های پشت دندان است که می‌تواند باعث تحریک و زخم زبان شود و در اوایل درمان تکلم را اندکی دچار مشکل (مانند نوک‌زبانی صحبت کردن یا لisp موقت) کند​. بسیاری از بیماران نیاز به چند هفته زمان دارند تا به حضور دستگاه در پشت دندان عادت کنند.
2. مشکل‌تر شدن بهداشت دهان: همانند براکت‌های معمولی، در اینجا نیز تمیز کردن اطراف براکت‌ها و سیم‌ها دشوار است، با این تفاوت که چون پشت دندان‌ها قرار دارند، دید و دسترسی برای مسواک‌زدن و نخ کشیدن سخت‌تر خواهد بود​. تجمع پلاک می‌تواند منجر به پوسیدگی یا التهاب لثه شود، بنابراین رعایت دقیق بهداشت در این روش بسیار حیاتی است.
3. هزینه بسیار بالا و دسترسی محدود: ارتودنسی لینگوال معمولا گران‌ترین گزینه ارتودنسی است زیرا براکت‌ها به صورت سفارشی برای هر دندان ساخته می‌شوند و نصب آنها زمان‌بر و نیازمند مهارت بالاست​. هر متخصصی این روش را ارائه نمی‌کند و ممکن است نیاز باشد به دنبال ارتودنتیست‌های دارای تخصص لینگوال بگردید​. بنا بر گزارش‌ها، هزینه براکت پشت دندانی در آمریکا می‌تواند بین حدود ۵۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ دلار متغیر باشد که از دیگر روش‌ها بالاتر است​.

مدت زمان درمان و عوامل مؤثر بر آن

طول درمان ارتودنسی (چه نامرئی چه سنتی) عمدتاً بستگی به میزان ناهنجاری دندان‌ها و پیچیدگی مورد دارد. به طور میانگین، بیشتر بیماران درمان ارتودنسی نامرئی خود را در حدود ۱۲ تا ۱۸ ماه به اتمام می‌رسانند​. این بازه‌ی زمانی تقریباً معادل مدت درمان با بریس‌های فلزی معمول است​. البته موارد ساده‌تر ممکن است در کمتر از یک‌سال (مثلاً ۶ ماه) جمع‌بندی شوند و در مقابل، موارد پیچیده‌تر می‌تواند تا حدود ۲۴ ماه یا بیشتر نیز زمان ببرد​ (mysmilesortho.com). 

برای مثال، درمان به هم‌ریختگی خفیف چند دندان جلویی ممکن است فقط چند ماه طول بکشد (با پلاک‌های سری سریع یا براکت‌های محدود)، در حالی که اصلاح مشکلات شدید بایت یا نامنظمی شدید کل قوس دندانی احتمالاً نیازمند یکی‌دو سال درمان مداوم است​.

عوامل مؤثر بر مدت درمان عبارت‌اند از:

1. شدت ناهنجاری و پیچیدگی مورد: هرچه میزان کجی، چرخش دندان‌ها یا مشکلات فکی-دندانی بیشتر باشد، طبیعتاً زمان بیشتری برای حرکت دادن دندان‌ها به موقعیت درست نیاز است. موارد شدید ممکن است نیازمند مراحل درمانی اضافی یا ترکیب چند روش (مثلاً همراهی درمان ارتودنسی با جراحی فک) باشند که زمان کلی را افزایش می‌دهد.
2. نوع روش ارتودنسی: در بسیاری از موارد، پلاک‌های شفاف و براکت‌های ثابت سنتی زمان‌های درمان مشابهی دارند. گاهی تفاوت‌های جزئی وجود دارد؛ مثلاً درمان با براکت سرامیکی ممکن است کمی طولانی‌تر از براکت فلزی باشد چون نمی‌توان نیروی بیش از حد به آنها وارد کرد. سیستم‌های مدرن مانند اینویزیلاین طوری طراحی شده‌اند که حرکات دندانی را بهینه کنند و در برخی موارد تعداد کل مراحل را کاهش دهند. به طور کلی، تفاوت زمان درمان بین روش‌های نامرئی و سنتی برای موارد هم‌درجه پیچیدگی چندان چشمگیر نیست و بیشتر به سایر عوامل بستگی دارد.
3. میزان همکاری بیمار: این عامل خصوصاً در ارتودنسی نامرئی با پلاک شفاف بسیار تعیین‌کننده است. اگر بیمار طبق دستور، پلاک‌ها را به مدت کافی (حدود ۲۲ ساعت در شبانه‌روز) استفاده نکند یا در تعویض به‌موقع آنها سهل‌انگاری کند، درمان طولانی‌تر خواهد شد یا به نتیجه کامل نمی‌رسد. حتی در براکت‌های ثابت، همکاری بیمار در رعایت مراجعات منظم و مراقبت از دستگاه (پرهیز از شکستن براکت‌ها یا سیم) می‌تواند از طولانی شدن غیرضروری درمان جلوگیری کند.
4. سن و شرایط زیستی بیمار: عموماً درمان ارتودنسی در نوجوانان و جوانان به دلیل متابولیسم فعال‌تر استخوانی قدری سریع‌تر پیش می‌رود. در بزرگسالان حرکت دندان‌ها ممکن است کمی آهسته‌تر باشد، هرچند امروزه تفاوت سرعت حرکت دندان در سنین مختلف خیلی چشمگیر نیست. سلامت استخوان‌ها و دندان‌ها (عدم وجود بیماری‌های لثه‌ای شدید یا مشکلات ریشه) باعث می‌شود درمان طبق برنامه پیش رود.
5. طرح درمان و مهارت پزشک: ارتودنسی یک فرآیند سفارشی‌سازی‌شده است. تشخیص صحیح مشکل توسط متخصص ارتودنسی و انتخاب استراتژی مناسب (نوع ابزار، توالی مراحل، استفاده از کش‌های بین‌فکی و غیره) می‌تواند بر طول درمان اثرگذار باشد. یک طرح درمان بهینه و تخصص پزشک در اجرای آن، حرکات دندانی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن (در محدوده ایمنی) محقق می‌کند.

هزینه‌ها در کشورهای مختلف یا به‌طور میانگین

هزینه ارتودنسی نامرئی بسته به نوع روش، منطقه جغرافیایی، پزشک معالج و پیچیدگی مورد می‌تواند بسیار متغیر باشد. به طور کلی، روش‌های نامرئی به دلیل مواد پیشرفته‌تر و فناوری ساخت پیچیده‌تر، هزینه‌ای برابر یا بیشتر از ارتودنسی فلزی سنتی دارند.

در اینجا میانگین تقریبی هزینه‌ها برای هر روش در بازار جهانی (عمدتاً کشورهای توسعه‌یافته مثل آمریکا) ذکر شده است:

الاینرهای شفاف (Invisalign و سایر برندها): هزینه کل درمان با پلاک‌های شفاف به طور متوسط حدود ۱۱۰۰ تا ۹۵۰۰ دلار آمریکا متغیر است. این بازه بسیار وسیع به این دلیل است که موارد ساده‌ای که فقط چند ماه پلاک نیاز دارند ممکن است در محدوده پایین (چندهزار دلار) باشند، در حالی که موارد پیچیده با پلاک نامحدود و طولانی‌مدت در محدوده بالاتر قرار می‌گیرند. در اکثر موارد معمول (مثلاً بهم‌ریختگی متوسط دندان‌ها)، هزینه این روش در کشورهای غربی حدود ۳۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار است که تقریباً معادل هزینه براکت‌های فلزی یا کمی بیشتر از آن برآورد می‌شود. بسیاری از شرکت‌های بیمه دندان‌پزشکی در آمریکا تا حدود ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ دلار از این هزینه را پوشش می‌دهند (مشابه ارتودنسی سنتی). در اروپا و استرالیا نیز هزینه الاینرهای شفاف در همین حدود با واحد پول محلی (یورو، پوند، دلار استرالیا) گزارش شده است. در کشورهای آسیایی هزینه ممکن است کمتر باشد اما همچنان قابل توجه است. برای مثال، در برخی کشورها طرح‌های اقساطی جهت تسهیل پرداخت برای بیماران ارائه می‌شود. لازم به ذکر است که برندهای مختلف الاینر ممکن است قیمت‌گذاری متفاوتی داشته باشند اما تفاوت فاحش نیست (در ادامه بخش برندها توضیح داده خواهد شد).

براکت‌های سرامیکی شفاف: هزینه ارتودنسی ثابت با براکت سرامیکی معمولاً اندکی از براکت فلزی بالاتر است. به طور میانگین در آمریکا هزینه ارتودنسی کامل دو فک با براکت فلزی حدود ۳۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار و با براکت سرامیکی حدود ۴۰۰۰ تا ۸۰۰۰ دلار ذکر شده است. این تفاوت ناشی از گران‌تر بودن مواد سرامیکی و نیز زمان بیشتر در نصب و تنظیم آنهاست. با این حال، در بسیاری موارد هزینه براکت سرامیکی تقریباً نزدیک به همان براکت فلزی بوده و برخی متخصصان بدون مازاد قابل توجهی این گزینه را ارائه می‌دهند تا بیماران بزرگسال راحت‌تر از آن بهره‌مند شوند. در ایران و کشورهای منطقه معمولاً ارتودنسی سرامیکی به دلیل وارداتی بودن براکت‌ها هزینه بالاتری نسبت به روش معمول دارد. اما به طور کلی می‌توان گفت هزینه ارتودنسی سرامیکی هم‌رده الاینرهای شفاف یا اندکی کمتر از آن است، چرا که تکنولوژی الاینرها جدیدتر و آزادتراز حق امتیازهای تجاری می‌باشد.

براکت‌های لینگوال (پشت دندانی): این روش گران‌ترین گزینه ارتودنسی محسوب می‌شود. هزینه ارتودنسی لینگوال در آمریکا و اروپا به طور متوسط می‌تواند بین ۵۰۰۰ تا ۱۳۰۰۰ دلار آمریکا متغیر باشد که به طور واضحی بالاتر از دیگر روش‌هاست. علت این هزینه زیاد، ساخت سفارشی هر براکت متناسب با فرم پشت هر دندان و وقت و تخصص بالای لازم برای نصب و تنظیم آنهاست. در کشورهای مختلف، تعداد کمی متخصص ارتودنسی این روش را انجام می‌دهند و معمولاً آن را به عنوان یک خدمت پرمیوم (ویژه) با هزینه بالا ارائه می‌کنند. در انگلستان، هزینه براکت لینگوال برای هر فک گاهی جداگانه حساب شده و می‌تواند هر فک مثلاً ۴۰۰۰ تا ۵۰۰۰ پوند هزینه داشته باشد. در ایران نیز به دلیل نیاز به لابراتوار خارجی برای ساخت براکت‌ها، هزینه ارتودنسی لینگوال بسیار بالا و شاید برای بسیاری بیماران غیرقابل‌پرداخت باشد. بنابراین این روش عمدتاً مختص کسانی است که محدودیت بودجه نداشته و به دلایل شغلی یا اجتماعی نمی‌خواهند هیچ براکتی دیده شود.

مقایسه کلی هزینه‌ها: در مجموع، ارتودنسی نامرئی (چه با پلاک شفاف چه براکت سرامیکی یا لینگوال) معمولاً از نظر مالی چالشی‌تر از ارتودنسی سنتی فلزی است. متوسط هزینه درمان با الاینر شفاف تقریباً برابر با بریس سنتی گزارش شده و در برخی موارد حتی کمی بیشتر است. همچنین براکت‌های پشت دندانی حدود ۱۵٪ تا ۳۰٪ گران‌تر از براکت‌های معمولی تخمین زده می‌شوند. البته هزینه دقیق هر فرد فقط پس از مشاوره و طرح درمان توسط متخصص مشخص خواهد شد. توصیه می‌شود بیماران برای اطلاع از جزئیات قیمت در محل زندگی خود، با متخصصین ارتودنسی مشورت کرده و در صورت امکان چند جا را مقایسه کنند.

موارد کاربرد و مناسب بودن برای چه افرادی

درمان ارتودنسی نامرئی تقریباً برای طیف وسیعی از بیماران نوجوان و بزرگسال قابل استفاده است، اما بسته به نوع روش انتخابی، شرایط ایده‌آل کمی تفاوت می‌کند:

پلاک‌های شفاف (الاینرها): بهترین کاندیدا برای این روش افرادی هستند که مشکلات ارتودنسی خفیف تا متوسط دارند – مثلاً بهم ریختگی یا فاصله‌ی نه‌چندان شدید دندان‌ها، اوربایت/آندربایت ملایم تا متوسط، کراس‌بایت محدود، و امثال آن. بیماران باید انگیزه و نظم کافی برای همکاری داشته باشند، چرا که موفقیت درمان وابسته به استفاده منظم از پلاک‌هاست. اینویزیلاین و الاینرهای مشابه معمولاً برای بزرگسالان جوان و میانسال و همچنین نوجوانان مسئولیت‌پذیر توصیه می‌شود. برای کودکان کم‌سن که هنوز دندان‌های شیری دارند یا تازگی دندان‌های دائمی‌شان در آمده، این روش کمتر به کار می‌رود (جز برخی موارد خاص با الاینرهای مخصوص کودکان) زیرا همکاری کودکان دشوارتر است. به طور کلی، افرادی که می‌خواهند هنگام درمان ظاهر لبخندشان طبیعی باشد و حاضرند برای آن هزینه بیشتر و همکاری بیشتر (در استفاده از دستگاه) را بپذیرند، کاندید مناسبی برای الاینر شفاف هستند. البته اگر ناهنجاری خیلی شدید باشد یا مشکلات اسکلتی فک وجود داشته باشد، ممکن است پزشک ترکیب درمان یا روش دیگری را پیشنهاد کند.

براکت‌های سرامیکی: این روش تقریباً برای هر بیماری که کاندید ارتودنسی ثابت باشد می‌تواند استفاده شود، به ویژه برای کسانی که نگران زیبایی هستند اما نمی‌توانند از الاینر متحرک استفاده کنند (مثلاً به دلیل پیچیدگی مورد یا عدم تمایل به همکاری مداوم). بسیاری از بزرگسالان که در محیط کاری یا اجتماعی خود مایل به داشتن ظاهر فلزی در دهان نیستند، براکت سرامیکی را انتخاب می‌کنند. همچنین نوجوانان در سنین دبیرستان که از ظاهر سیم‌های فلزی خجالت می‌کشند می‌توانند از این گزینه بهره ببرند (اگرچه در نوجوانان همکاری با براکت فلزی نیز رایج است و رنگی بودن براکت‌ برای برخی جذابیت هم دارد). براکت‌های شفاف برای افرادی مناسب است که می‌خواهند یکبار دستگاه را نصب کرده و دیگر نیاز به اقدام خاص روزمره نداشته باشند (بر خلاف پلاک متحرک). این روش در مشکلات شدید نیز قابل استفاده است و هیچ منع خاصی جز مسائل هزینه و ظرافت براکت‌ها ندارد. تنها نکته اینکه بیمار باید آمادگی داشته باشد که مراقبت بهداشتی دقیقی انجام دهد و مراجعات منظم را رعایت کند تا طول درمان بهینه باشد.

براکت‌های لینگوال: این سیستم عمدتاً برای بزرگسالانی طراحی شده که بالاترین حد ملاحظات زیبایی را در طول درمان دارند – به عنوان مثال، افرادی با مشاغل خاص (بازیگران، مجریان، سخنرانان، مدیران ارشد و ...) که اصلاً نمی‌خواهند دستگاه ارتودنسی‌شان دیده شود. همچنین برای بیمارانی که مورد پیچیده‌ای دارند ولی باز هم ظاهر برایشان بسیار مهم است، لینگوال گزینه‌ای است که امکان درمان موارد پیچیده را نیز به شکل نامرئی فراهم می‌کند. با این حال، همه افراد تحمل براکت پشت دندانی را ندارند؛ افرادی که زبان حساسی دارند یا نمی‌توانند با وجود شیء خارجی در دهان کنار بیایند ممکن است نتوانند به این روش عادت کنند. به علاوه، چون هزینه این روش بالاست، معمولاً برای کسانی مناسب است که محدودیت مالی ندارند. در کل، براکت لینگوال برای افرادیست که حاضرند هزینه و احتمالا سختی اولیه بیشتر را تقبل کنند تا در طول درمان کسی متوجه ارتودنسی آنها نشود. افرادی که مشکلات فکی بسیار شدید (نیازمند جراحی) یا نیازهای ویژه دارند، ممکن است ارتودنسی لینگوال برایشان مقدور نباشد یا ترجیح داده نشود و همان براکت عادی به کار رود. تصمیم نهایی بر عهده متخصص ارتودنسی است که پس از ارزیابی دقیق، تشخیص می‌دهد آیا فرد کاندید مناسبی برای روش نامرئی خاصی هست یا خیر.

ارتودنسی نامرئی تقریباً برای همه بزرگسالانی که دندان‌های دائمی دارند و مشکلات شدید خارج از محدوده ارتودنسی متداول ندارند قابل انجام است. جوانب مهم در انتخاب کاندید مناسب عبارتند از: نوع ناهنجاری (شدت آن)، سن و بلوغ دندانی (برای همکاری و ثبات نتایج)، توان مالی (برای پوشش هزینه‌ها)، و میزان اهمیتی که فرد به دیده نشدن دستگاه می‌دهد. مشورت حضوری با ارتودنتیست مشخص می‌کند که چه گزینه‌ای برای شرایط منحصر به فرد هر فرد مناسب‌تر است.

برندهای معتبر فعال در این زمینه و مقایسه آن‌ها

در حوزه ارتودنسی نامرئی، به ویژه بخش الاینرهای شفاف، چندین شرکت و برند مطرح مشغول به فعالیت هستند. در این بخش به برخی از شناخته‌شده‌ترین برندها و مقایسه آنها می‌پردازیم:

Invisalign (اینویزیلاین): 

اینویزیلاین نام تجاری محبوب‌ترین سیستم الاینر شفاف است که توسط شرکت Align Technology عرضه می‌شود. این شرکت در سال ۱۹۹۷ میلادی تأسیس شد و نخستین الاینرهای خود را حدود سال ۱۹۹۸ به بازار معرفی کرد. اینویزیلاین با بهره‌گیری از فناوری تصویربرداری سه‌بعدی دیجیتال و نرم‌افزارهای پیشرفته، برای هر بیمار یک سری الاینر سفارشی از پلاستیک اختصاصی خود به نام SmartTrack می‌سازد. SmartTrack یک ماده ترموپلاستیک اختصاصی است که پس از سال‌ها تحقیق توسعه یافته و الاینرها را انعطاف‌پذیرتر، راحت‌تر در دهان و در عین حال مؤثرتر در حرکت دندان‌ها کرده است.

اینویزیلاین قادر است طیف گسترده‌ای از مشکلات ارتودنسی از ساده تا نسبتاً پیچیده را درمان کند. در صورت نیاز، از اتچمنت‌های کوچکی روی دندان‌ها برای حرکات دشوار استفاده می‌کند و حتی کش‌های بین‌فکی نیز می‌توانند در سیستم آن به کار روند.

طبق آمار شرکت Align، تاکنون میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با سیستم Invisalign درمان موفق داشته‌اند. مزیت بزرگ اینویزیلاین شبکه گسترده‌ی ارتودنتیست‌های آموزش‌دیده آن و سابقه اثبات‌شده‌ی آن است. بیماران اغلب هر ۶ تا ۸ هفته یک‌بار ویزیت می‌شوند و تعدادی از الاینرهای بعدی را دریافت می‌کنند. هزینه درمان Invisalign معمولاً از سوی پزشکان معادل یا کمی بیشتر از بریس سنتی اعلام می‌شود و بسته به طول درمان متغیر است. به طور کلی، اینویزیلاین استاندارد طلایی الاینرهای شفاف محسوب می‌شود و نام آن تقریباً مترادف با ارتودنسی نامرئی شده است.

ClearCorrect (کلیرکورکت):

کلیرکورکت یک رقیب مطرح برای Invisalign است که در سال ۲۰۰۶ میلادی تأسیس شد و حدود ۲۰۰۹ تأییدیه FDA گرفت. این سیستم نیز از الاینرهای پلاستیکی شفاف برای حرکت دندان‌ها استفاده می‌کند و روند کلی درمان مشابه اینویزیلاین است (اسکن یا قالب‌گیری اولیه، ساخت سری الاینرها، تعویض مرحله‌ای هر ۲ هفته یک‌بار و مراجعات دوره‌ای).

تفاوت‌های جزئی بین ClearCorrect و Invisalign وجود دارد. از نظر جنس و ضخامت الاینر: الاینرهای ClearCorrect قدری نازک‌تر از Invisalign هستند که ممکن است آنها را کمتر قابل مشاهده کند، اما این نازکی می‌تواند به معنای کاهش دوام و تیزی بیشتر لبه‌ها نیز باشد. در واقع، برخی گزارش‌ها حاکیست که الاینر ClearCorrect لبه‌های تیزتری دارد و کمی مستعد ترک خوردن است اگر بیمار خوب مراقبت نکند. از طرفی، Invisalign با ماده SmartTrack خود، الاینری با ضخامت کمی بیشتر ولی انعطاف و استحکام بالاتر ارائه می‌دهد.

از نظر هزینه: در گذشته ClearCorrect به عنوان گزینه ارزان‌تر مطرح می‌شد، اما امروزه هر دوی این سیستم‌ها پلن‌های متنوعی دارند (مانند طرح محدود با چند پلاک یا طرح نامحدود) که باعث شده رنج هزینه نهایی مشابهی داشته باشند. به طور نمونه، طرح محدود ClearCorrect (مثلاً حداکثر ۶ پلاک) ممکن است ارزان‌تر باشد، ولی در موارد نامحدود و طولانی، هزینه کلیرکورکت به ۴۰۰۰ تا ۷۰۰۰ دلار نیز می‌رسد که عملاً هم‌سطح Invisalign است.

از نظر تجربه و گستردگی: Invisalign سابقه طولانی‌تر و سهم بازار بزرگ‌تری دارد، در حالی که ClearCorrect شرکت کوچک‌تری بود که بعدها بخشی از Straumann (یک کمپانی دندان‌پزشکی بزرگ) شد و در حال رشد است. تعداد دندان‌پزشکان و متخصصینی که با این سیستم کار می‌کنند کمتر از Invisalign است، اما در حال افزایش می‌باشد. به طور خلاصه، ClearCorrect گزینه‌ای است با عملکرد پایه مشابه اینویزیلاین که ممکن است مقداری مقرون‌به‌صرفه‌تر باشد و برخی تفاوت‌های فنی جزئی در جنس پلاستیک داشته باشد، اما از لحاظ نتیجه نهایی تفاوت قابل توجهی بین آنها گزارش نشده و بیشتر به ترجیحات پزشک و بیمار بستگی دارد که کدام را انتخاب کنند.

سایر برندهای الاینر شفاف:

به جز اینویزیلاین و کلیرکورکت، در سال‌های اخیر چندین برند دیگر نیز وارد بازار الاینرها شده‌اند. برای مثال Smile Direct Club (اسمایل دایرکت کلاب) که یک سیستم الاینر خانگی/از راه‌دور است و به طور مستقیم با بیمار در ارتباط است (بدون ویزیت حضوری منظم نزد ارتودنتیست) – این روش فقط برای موارد بسیار خفیف توصیه می‌شود و نظارت دندان‌پزشک در آن حداقلی است.

برندهای دیگری مانند Spark, SureSmile Aligners, Byte, Candid و ... نیز وجود دارند که هر یک با مدل تجاری خاص خود (مستقیم به مصرف‌کننده یا از طریق متخصص) خدمات ارائه می‌دهند. برخی شرکت‌های سنتی ارتودنسی مانند 3M نیز سیستم الاینر اختصاصی خود (مثلاً 3M Clarity Aligners) را توسعه داده‌اند.

در مجموع، ویژگی مشترک همه این سیستم‌ها استفاده از الاینرهای شفاف است و آنچه تفاوت می‌کند مواد ساخت، نرم‌افزار برنامه‌ریزی حرکت دندان، میزان نظارت متخصص و خدمات جانبی (مثل تعداد ریتینر پایانی رایگان و ...) است. از میان این‌ها، Spark (محصول Ormco) و SureSmile (محصول Dentsply) رقیبان تازه‌ای هستند که کیفیتی در حد Invisalign گزارش کرده‌اند. سیستم‌های مستقیم به مصرف‌کننده مانند Smile Direct و Byte ارزان‌تر هستند اما چون نظارت ارتودنسی کامل ندارند، معمولاً فقط مشکلات جزئی را قبول می‌کنند و ریسک اشتباه در آنها بالاتر است.

مقایسه کلی برندها:

فاکتورهایی که در انتخاب بین برندها تاثیرگذارند عبارت‌اند از: تجربه پزشک (بسیاری از ارتودنتیست‌ها ترجیح می‌دهند با سیستمی که بیشتر کار کرده‌اند کار کنند)، هزینه لابراتوار (تفاوت قیمت بسته به برند)، ویژگی‌های فنی (مثلاً SmartTrack در Invisalign یا تعداد اتچمنت‌ها) و خدمات پس از درمان (مثلاً تعداد ریتینرهای نگهدارنده که شرکت ارائه می‌دهد). برای بیمارانی که به دنبال بهترین نتیجه هستند، مهارت و برنامه‌ریزی متخصص ارتودنسی بسیار مهم‌تر از نام برند الاینر است.

در واقع هر یک از این سیستم‌های معتبر اگر توسط متخصص مجرب به‌درستی به کار گرفته شوند، می‌توانند لبخندی زیبا و مرتب را به صورت نامرئی به ارمغان آورند.

سخن پایانی

در دنیای امروز، زیبایی لبخند دیگر به قیمت سیم و براکت‌های فلزی تمام نمی‌شود. ارتودنسی نامرئی فرصتی‌ست برای آن دسته از افرادی که می‌خواهند بدون تغییر در ظاهر روزمره خود، دندان‌هایی مرتب و لبخندی جذاب داشته باشند. چه با پلاک‌های شفاف، چه با براکت‌های سرامیکی یا لینگوال، این روش‌ها ثابت کرده‌اند که درمان ارتودنسی می‌تواند هم مؤثر باشد و هم نامحسوس.

اگر به دنبال اصلاح طرح لبخند خود هستید اما از ظاهر سنتی بریس‌ها نگرانید، شاید وقت آن رسیده که با یک متخصص ارتودنسی درباره گزینه‌های نامرئی مشورت کنید. لبخندی زیبا، شاید فقط چند قدم با شما فاصله داشته باشد—آن هم بدون آن‌که کسی متوجه مسیر درمان‌تان شود.